Od 2.02.2025 r. pracodawcy muszą pamiętać, że wszedł w życie obowiązek zapewnienia kompetencji w zakresie AI, tzw. AI Literacy.

Jest on przewidziany w art. 4 unijnego rozporządzenia z dnia 13.06.2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji), czyli tzw. Rozporządzenia o Sztucznej Inteligencji (ang. AI Act).

Zgodnie z art. 4 Rozporządzenia o Sztucznej Inteligencji:

Czyli niezależnie od tego, czy organizacja korzysta z własnych lub zewnętrznych narzędzi AI, czy też z platformy AI dla przedsiębiorstw, umiejętność korzystania ze sztucznej inteligencji jest obecnie wymogiem prawnym w UE dla wszystkich organizacji wdrażających lub korzystających ze sztucznej inteligencji. Obowiązek ten ma zastosowanie do wszystkich systemów sztucznej inteligencji, niezależnie od poziomu ryzyka, jakie stwarzają.

Przypominamy, że przepisy rozporządzeń unijnych obowiązują wprost i nie wymagają podjęcia działań legislacyjnych przez państwa członkowskie.

Czym jest obowiązek kompetencji w praktyce?

Obowiązek kompetencji obliguje pracodawców (dostawców oraz podmioty stosujące systemy AI) do podjęcia działań w kierunku zapewnienia swoim pracownikom odpowiedniej wiedzy i umiejętności w zakresie AI niezbędnych do wykonywania zadań. Celem tej regulacji jest zwiększenie świadomości wyzwań związanych z AI w miejscu pracy. AI Literacy jest właśnie takim zestawem kompetencji niezbędnych do tego, aby korzystać ze sztucznej inteligencji nie tylko w sposób odpowiedzialny i bezpieczny, ale przede wszystkim zgodny z prawem.

Czyli zarówno pracodawcy będący dostawcami AI, jak również pracodawcy, którzy stosują w swoich organizacjach systemy AI, muszą zadbać o to, by ich pracownicy mieli odpowiednią wiedzę techniczną i prawną, uwzględniającą kontekst stosowania przez nich systemów AI. Wiedza ta musi być dopasowana do wykonywanych przez danego pracownika  zadań oraz zakresu jego odpowiedzialności. Czyli nie zawsze ,,wszystko dla wszystkich”.

Jakie działania powinni podjąć pracodawcy, aby zapewnić swoim pracownikom wiedzę i umiejętności w zakresie AI?

Zgodność organizacji z AI Act wymaga nie tylko zrozumienia przepisów, lecz również praktycznego wdrożenia i ciągłego śledzenia zmian, w zakresie wykorzystania AI w miejscu pracy, ale wykorzystania w zgodzie z przepisami. A budowanie świadomości AI w organizacji jest wyzwaniem. Jak samo AI.

Edukacja w tematach AI jest możliwa poprzez różnorodne narzędzia, w tym między innymi: szkolenia, webinaria, konferencje. Oczywiście równie ważne jest, aby organizacja opracowała i wdrożyła w tym zakresie rekomendacje i wytyczne w formie wewnętrznych procedur. Pracownicy nie mogą domyślać się, czego od nich oczekuje w zakresie AI ich pracodawca i jakie powinni mieć kompetencje w zakresie odpowiedzialnego korzystania z systemów sztucznej inteligencji. Szczególnie problem ten dotyczy przypadków, gdy organizacja korzysta z systemu/systemów AI przetwarzających dane osobowe.

Kluczowym czynnikiem jest dostosowanie programu umiejętności w zakresie sztucznej inteligencji do różnych ról w organizacji, biorąc pod uwagę wiedzę techniczną i doświadczenie. Inaczej mówiąc, poziom znajomości sztucznej inteligencji każdego pracownika musi być zgodny z kontekstem, w którym system/systemy sztucznej inteligencji są przez niego używane, i wiedzą, w jaki sposób systemy mogą wpływać na (grupy) ludzi. Na przykład pracownicy pełniący funkcje HR muszą zrozumieć, że system AI może zawierać uprzedzenia lub wykluczać istotne informacje, które mogą spowodować, że kandydat zostanie wybrany lub odrzucony z niewłaściwych powodów.