Pojęcie „przyczyny niedotyczące pracownika” w kontekście przepisów ustawy z 13.03.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (dalej: „ZwolGrupU”) jest utrwalone w orzecznictwie.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że przyczyny niedotyczące pracownika to wszelkie okoliczności niezwiązane z cechami psychofizycznymi pracownika i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych[1]. Prawo do odprawy pieniężnej, o którym mowa w art. 8 „ZwolGrupU”, przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy lub niedotyczących żadnej ze stron[2]. Konieczne jest zatem dokonanie oceny, czy w danej sytuacji zmierza ono zgodnie z jego naturą do kontynuacji stosunku pracy, a jedynie odmowa przyjęcia przez pracownika zaoferowanych warunków pracy i płacy powoduje rozwiązanie tego stosunku, czy treść i okoliczność złożenia propozycji nowych warunków uzasadniają twierdzenie, iż celem pracodawcy było zwolnienie pracownika.
I w tym kontekście, w świetle orzecznictwa, jeżeli w wypowiedzeniu zmieniającym pracodawca zaproponuje pracownikowi warunki pracy obiektywnie do przyjęcia (stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom i adekwatne dla tego stanowiska wynagrodzenie), to odmowa przyjęcia takich warunków może być potraktowana jako współprzyczyna rozwiązania stosunku pracy. To powoduje, że odprawa pieniężna tej osobie nie będzie przysługiwać[3].
Inaczej mówiąc, następuje konieczność wypłaty odprawy, gdy zaproponowane warunki w wypowiedzeniu zmieniającym są dużo gorsze od aktualnie posiadanych przez pracownika (np. znacząco zmniejsza się wynagrodzenie, zakres obowiązków nie odpowiada jego kwalifikacjom). Wówczas pracodawca może zakładać, że zmiana nie zostanie zaakceptowana. W takiej sytuacji pracownik ma prawo, zgodnie z art. 8 i 10 ZwolGrupU, do odprawy. Dzieje się tak, ponieważ zgodnie z art. 10 ZwolGrupU przy wypowiedzeniach odprawa pieniężna przysługuje wyłącznie, gdy do rozwiązania umowy dochodzi z przyczyn niedotyczących pracownika (np. likwidacji stanowiska pracy) i jest ona jedyną przyczyną rozwiązania umowy.
[1] Zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 26.01.2022 r., I PSKP 58/21, LEX nr 3340987.
[2] Zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 3.08.2012 r., I PK 61/12, OSNP 2013 nr 17–18, poz. 199.
[3] Zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 23.03.2021 r., III PSK 42/21, LEX nr 3149828.
W przypadku sporu sądowego ocena, czy odmowa przyjęcia nowych warunków pracy i płacy stanowi współprzyczynę rozwiązania stosunku pracy, należy do sądu rozpoznającego sprawę i jest kwestią ustaleń faktycznych. Sąd, dokonując takiej oceny, powinien:
- po pierwsze – wziąć pod uwagę interes pracownika i zakładu pracy;
- po drugie – ocena ta powinna być zobiektywizowana, co oznacza, że sąd powinien rozważyć, czy w danych okolicznościach nowe warunki pracy zaproponowane pracownikowi są usprawiedliwione sytuacją pracodawcy i czy rozsądnie rzecz biorąc osoba znajdująca się w takiej sytuacji, jak zainteresowany pracownik, powinna tę ofertę przyjąć;
- po trzecie – dokonując takiej oceny, sąd powinien mieć na uwadze, że jeśli występują przyczyny uzasadniające wypowiedzenie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, pracodawca nie ma obowiązku proponować mu dalszej pracy na zmienionych warunkach.
Inne z tej kategorii
Nowości w zwolnieniach lekarskich w 2026 i 2027 roku
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadziła wiele zmian. Są to m.in. nowe definicje pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, a także – możliwość świadczenia pracy u jednego pracodawcy, kiedy pracownik korzysta ze zwolnienia...
Zmiany w Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS)
Nowe przepisy dotyczące ZFŚS przewidują, że w zakładach pracy, w których nie działają związki zawodowe, uzgodnienia z pracodawcą muszą być prowadzone z co najmniej dwoma przedstawicielami pracowników wybranymi przez załogę. Jest to istotna zmiana organizacyjna dla...
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop – zmiany w terminach wypłaty
Nowelizacja Kodeksu pracy zmienia zasady wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Obecnie ekwiwalent wypłacany jest zgodnie z terminem wypłaty wynagrodzenia. Jeżeli termin ten przypada przed ustaniem stosunku pracy, ekwiwalent należy wypłacić...