Całość rozwiązań związanych ze zbiorowymi układami pracy znika z Kodeksu pracy, bo zostaje przeniesiona do osobnej ustawy.

Do 12.12.2025 r. problematykę podejmowania rokowań, zawierania układów zbiorowych pracy oraz ich stosowania regulował dział XI Kodeksu pracy wraz z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 04.04.2001 r. w sprawie trybu postępowania w sprawie rejestracji układów zbiorowych pracy, prowadzenia rejestru układów zbiorowych pracy i akt rejestrowych oraz wzorów klauzul rejestracyjnych i kart rejestrowych.

Od 13.12.2025 r. kompleksową i autonomiczną regulację zasad zawierania, obowiązywania, ewidencjonowania i udostępniania układów zbiorowych pracy oraz ewidencjonowania i udostępniania porozumień zbiorowych stanowi ustawa z 05.11.2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (dalej zwana: ,,Ustawą”), która zastąpiła dotychczasowe przepisy działu XI Kodeksu pracy.

Nowe przepisy mają na celu:

• zrównoważenie zarówno oczekiwań związków zawodowych reprezentujących pracowników, jak i pracodawców i ich organizacji.
• mają ułatwić zawieranie układów zbiorowych pracy, zwiększyć elastyczności negocjacji oraz usprawnić formalności.

Ważne:

Do układów zawieranych od dnia wejścia w życie ustawy należy stosować nowe regulacje, bowiem brak jest przepisów przejściowych w tym zakresie.

NAJISTOTNIEJSZE ZMIANY

Jedna ewidencja zamiast rejestrów

Zakładowe układy pracy nie będą już rejestrowane przez Okręgowe Inspektoraty Pracy, a ponadzakładowe przez Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej. Powstanie jedna Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP), gdzie będą ewidencjonowane wszystkie układy zbiorowe pracy oraz inne porozumienia zbiorowe.

Pełna cyfryzacja

Zgłoszenie KEUZP będzie dokonywane online przez prosty formularz, udostępniony na stronie internetowej MRPiPS,  i załączenie skanu układu.

Bez urzędowej kontroli treści

Ministerstwo będzie tylko ewidencjonować układy – nie będzie sprawdzania zgodności układu z prawem przed jego zaewidencjonowaniem.

Będzie jednak możliwa kontrola sądowa na wniosek. Każdy, kogo dotyczą postanowienia układu zbiorowego pracy – pracownik, osoba wykonująca inną pracę zarobkową, emeryt, rencista, organizacja związkowa, pracodawca, a także inspektor pracy lub prokurator – będą mogli złożyć do sądu pracy wniosek o sprawdzenie zgodności układu z prawem lub prawidłowości jego zawarcia.

Strony zdecydują

Nowa ustawa przewiduje:

• otwarty katalog spraw regulowanych w układzie zbiorowym pracy – partnerzy społeczni w ramach prowadzonych rokowań będą mogli wspólne ustalić, co znajdzie się w układzie zbiorowym
• możliwość zawierania układów zarówno na czas określony, z możliwością przedłużania okresu jego obowiązywania, jak i na czas nieokreślony
• ułatwienie wystąpienia z ponadzakładowego układu zbiorowego pracy
• uproszczenie procedury rozszerzenia ponadzakładowego układu zbiorowego pracy na innych pracodawców w drodze rozporządzenia

OD KIEDY OBOWIĄZUJE NOWA USTAWA O UKŁADACH ZBIOROWYCH PRACY I POROZUMIENIACH ZBIOROWYCH?

Ustawa weszła w życie 13.12.2025 r. Od tego momentu zasady zawierania i ewidencjonowania układów zbiorowych pracy ulegają zmianie. Ustawa przewiduje rezygnację z prowadzonej w formie pisemnej procedury rejestracji układów na rzecz elektronicznej ewidencji, tzn. zgłaszania określonych informacji drogą elektroniczną. 

W terminie 2 lat od wejścia w życie ustawy zostanie utworzona Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP), gdzie gromadzone będą wszystkie obowiązujące układy i porozumienia zbiorowe. Do tego momentu będziemy mieli do czynienia z okresem przejściowym, kiedy wszystkie zgłoszenia elektroniczne wynikające z ustawy przyjmuje Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej.