Obecny stan prawny

Aktualnie do stażu pracy wlicza się m.in. wszystkie okresy zatrudnienia w ramach umowy o pracę, wybrane okresy nauki, a także okresy służby, np. w Policji czy Państwowej Straży Pożarnej. Nie wlicza się jednak innych form aktywności zawodowej.

Od stażu pracy zależą uprawnienia pracownicze, np. prawo do dodatku stażowego, nagrody jubileuszowej, prawo do urlopu wychowawczego czy do dłuższego urlopu wypoczynkowego.

Stan prawny po zmianie

W dniu 01.01.2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 26.09.2025 r. o zmianie ustawy –  Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Zmianie uległ art. 302 Kodeksu pracy oraz zostały dodane dwa nowe artykuły, tj. art. 302¹ i art. 302².

Celem zmian jest zrównanie traktowania na rynku pracy różnych form aktywności zawodowej w kontekście liczenia stażu pracy.

Od kiedy obowiązują zmiany?

Wprowadzając zmiany, ustawodawca uzależnił termin ich stosowania od tego, czy pracodawca należy do sektora publicznego, czy prywatnego:

  od 01.01.2026 r. w przypadku sektora publicznego,

  od 01.05.2026 r. w przypadku sektora prywatnego.

Co zaliczymy do stażu pracy według nowych zasad?

Po zmianach, do okresu zatrudnienia – poza dotychczasowymi – będziemy wliczać również następujące okresy:

1/      prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe,

2/      wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług albo umowy agencyjnej, jak również pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z taką osobą,

3/      pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz spółdzielni kółek rolniczych.

Do okresu zatrudnienia wlicza się także udokumentowane okresy, o których mowa wyżej, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów.

Do okresu zatrudnienia wlicza się również:

4/      okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,

5/      okres sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe,

6/      udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą.

W przypadku nakładania się ww. okresów lub nakładania się tych okresów na okres pozostawania w stosunku pracy, do okresu zatrudnienia wlicza się okres najkorzystniejszy dla osoby, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia.

Ww. okresy potwierdza, zależnie od okoliczności danego przypadku, zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

  o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu;

  o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;

  o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Wniosek o wydanie zaświadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składa osoba fizyczna, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia, w postaci elektronicznej za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Nowe okresy zatrudnienia – 2 lata na dostarczenie dokumentów

Warunkiem zaliczenia nowych okresów zatrudnienia do stażu pracy jest ich udokumentowanie. Pracownicy będą mieli 24 miesiące na dostarczenie dokumentów, liczone:

  od 01.01.2026 r. – w przypadku pracownika zatrudnionego w sektorze publicznym,

  od 01.05.2026 r. – w przypadku pracownika zatrudnionego w sektorze prywatnym.

Okresów nieudokumentowanych w ciągu ww. 24 miesięcy pracodawca nie wliczy do okresu zatrudnienia pracownika.

Jakie dokumenty będą musieli przedłożyć pracownicy?

  W przypadku okresów zgłoszonych do ZUS, dokumenty będą weryfikowane na podstawie zaświadczeń, o które będzie można wystąpić online, składając wniosek za pośrednictwem PUE.

  W przypadku okresów niezgłoszonych do ZUS, a także dotyczących pracy zarobkowej za granicą lub w innych formach zatrudnienia, pracownicy będą zobowiązani potwierdzić je zgodnie z ogólnymi zasadami dowodowymi, np. za pomocą umów, świadectw lub zaświadczeń wydanych przez zagraniczne instytucje.

Uwaga:

Nowe przepisy będą obowiązywały z mocą wsteczną. Oznacza to, że pracownik, który przedstawi dokumentację potwierdzającą na przykład świadczenie czynności na podstawie umowy zlecenia, będzie uprawniony do wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Na co będą mieć wpływ zmiany?

Dodatkowe lata wliczane do stażu pracy będą wpływać m.in. na:

  wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego,

  wyższy dodatek stażowy,

  nabycie prawa do nagrody jubileuszowej lub kolejnego, wyższego jej poziomu,

  dostęp do większej liczby ofert pracy tam, gdzie wymagany jest konkretny staż pracy,

  dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę,

  wyższą odprawę w przypadku rozwiązania umowy o pracę.

Np. czy wliczenie dodatkowych lat do stażu pracy wpływa na długość urlopu wypoczynkowego?

Tak, ponieważ długość zatrudnienia ma znaczenie dla wymiaru urlopu.

Wymiar urlopu wynosi:

1)     20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;

2)     26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Przykład:

Jeżeli pracownik ma wliczone do okresu zatrudnienia 4 lata z tytułu ukończenia średniej szkoły ogólnokształcącej, a następnie przepracował 4 lata, to ma 20 dni urlopu. Jeżeli przed podjęciem pracy przez rok prowadził działalność gospodarczą, a oprócz tego przez rok wykonywał umowę zlecenia i przedstawi pracodawcy niezbędne dokumenty, to z dniem wliczenia tych dwóch lat i osiągnięcia dziesięcioletniego okresu zatrudnienia nabędzie prawo do 26 dni urlopu.

Natomiast jeżeli taki pracownik wykorzystał cały urlop wypoczynkowy za dany rok kalendarzowy, a następnie w trakcie tego roku udokumentował dodatkowe okresy zatrudnienia, tj. fakt osiągnięcia dziesięcioletniego okresu zatrudnienia, to będzie mu przysługiwał, w danym roku, urlop uzupełniający. Będzie to różnica między wyższym wymiarem, który nabył, a wymiarem, który miał poprzednio – w tym przypadku 6 dni.

Czy zmiany w zakresie zaliczania umów cywilnoprawnych do stażu pracy będą działały wstecz?

Okresy pracy sprzed wejścia w życie ustawy będą wliczały się do stażu pracy. Warunkiem będzie ich właściwe udokumentowanie.